„Porwanie Sabinek” z Józefem Węgrzynem w Teatrze „Osa”

 

13 marca 2020 roku minęła 136 rocznica urodzin Józefa Węgrzyna. Zawodowe losy jednego z najsłynniejszych polskich aktorów  teatralnych i filmowych okresu przedwojennego  splotły się  w schyłkowym okresie kariery z łódzkim Grand Hotelem.

Niezniszczona podczas zmagań drugiej wojny Łódź stała się doskonałym miejscem do rozpoczęcia odbudowy polskiej kultury. Artyści masowo pojawiający się w mieście po zakończeniu wojny  szukali możliwości znalezienia miejsc do pracy z trudem odbudowując struktury teatralne. W hotelowych  pomieszczeniach przedwojennego „Grand-Kina” Jerzy Jurandot stworzył „Teatr Miniatur Syrena”, który funkcjonował   w „Grandzie” do końca sezonu 1947/1948,  by po tym okresie przenieść się  do Warszawy[1]. Do zajęcia opuszczonych przez „Syrenę” gotowych przestrzeni  teatralnych w   Grand Hotelu przygotowywał się   Teatr „Osa”, działający od połowy listopada 1947 roku w budynku byłego Hotelu Manteuffla. Inaugurację w nowym miejscu zaplanowano na początek sezonu 1948-1949.

1) Afisz informujący o przenosinach „Osy” do Grand-Hotelu

 

Pierwszym przedstawieniem na afiszu stać się miała sztuka Franza i Paula Schönthanów  „Porwanie Sabinek”. Ta komedia muzyczna w 1948 roku z powodzeniem grana była w warszawskim Teatrze Nowym a rolę dyrektora wędrownego teatru Leonarda „Strzygi-Strzyckiego” kreował  w niej Józef Węgrzyn.

Kazimierz Biernacki w biografii artysty pisze:

„Porwanie Sabinek szło w Warszawie całe miesiące przy przepełnionej, rozentuzjazmowanej widowni. Warszawiacy przychodzili na ten spektakl trochę z pietyzmu dla mistrza, trochę dla „wierności wspomnień”, a wychodzili roześmiani, rozbawieni, oczarowani. Oczywiście i sztuką, ale w pierwszej linii Węgrzynem, bo reszta obsady, acz dobra, daleka była od Węgrzynowskiej kreacji”[2].

W Łodzi przygotowywano premierę, w Warszawie Węgrzyn zakończył współpracę z Teatrem Nowym. Sprzyjającą okazję wykorzystał Henryk Szwajcer aktor i kierownik administracyjny Teatru „Osa”, któremu udało się namówić artystę do powtórzenia kreacji na deskach scenicznych  „Grand Hotelu”[3].

2)Blankiet zaproszenia na sztukę „Porwanie Sabinek” w teatrze „Osa”

 

Pierwszy spektakl , inaugurujący działalność „Osy” po przeprowadzce odbył się 4 grudnia 1948 roku[4] . Mistrzostwo Węgrzyna odnotował przedstawiciel  łódzkiej prasy, który recenzując sztukę pisał:

„Nowy lokal „Osy” zajęty po „Syrenie” znajduje się, jak wiadomo na pierwszym piętrze. W związku z tym jedno z pism zauważyło dowcipnie, że i poziom przedstawień „Osy” podniesie się teraz zapewne o jedno piętro. I tak się stało rzeczywiście. Nie dlatego,  ażeby bardzo już strupieszały i zalatujący mocno naftaliną tekst „Porwania Sabinek” różnił się zasadniczo od poprzednio granej „Rozkosznej dziewczyny” czy „W ogrodzie przy pogodzie” – ale , że w „Porwaniu Sabinek „ występuje znakomity aktor. Józef Węgrzyn, który do poziomu swej niezwykłej gry podciąga cały zespół, wydobywając maksimum możliwości i wyciągając maksimum dowcipu i zabawności z tej anachronicznej, lecz prawdopodobnej jeszcze życiowo komedii muzycznej K. Szentana .W recenzji z poprzedniego przedstawienia w „Osie” wyraziłem przekonanie, że przejście tego teatrzyku na komedię muzyczną jest tylko chwilowe. Czyżbym się mylił? W „Porwaniu Sabinek” jest jeszcze mniej satyry niż w „Rozkosznej dziewczynie” („Osa straciła żądło aktualnej satyry, a bez żądła „Osa” nie jest „Osą”). Widowisko ogólnie biorąc jest efektowne a publiczność bawi się znakomicie.(…)[5]”.

 

„Porwanie „Sabinek” zagrano w Łodzi 109 razy. Józef Węgrzyn zakończył swą bogatą karierę  na deskach Teatru „Osa” w Grand Hotelu. Ostatnią rolę  – Strzechę –  zagrał 25 grudnia 1950 roku w sztuce „Złote Niedole”. Zmarł 4 września 1952 roku.

                                3. Pierwsza strona programu do „Porwania Sabinek” z Józefem Węgrzynem.

 

Przypisy:

[1] A. Kuligowska, Małgorzata Leyko, Marta Kowalska oraz Elżbieta Kołdrzak. Kronika teatru łódzkiego 1888-1988 [W]: Sto lat stałej sceny polskiej w Łodzi 1888-1988. Praca zbiorowa pod red. Anny Kuligowskiej  Łódź 1993, s.  314.

[2] K. Biernacki,  Józef Węgrzyn. Kraków 1969, s.173-174.
[3] H. Szwajcer, Uśmiech zza kulis. Łódź 2005, s.68.
[4] S. Kaszyński, Teatr Łódzki w latach 1945-1962. Łódź 1970, s.444.
[5] Z. Oścień, Teatr „Osa” Porwanie Sabinek „Dziennik Łódzki” nr 341 (1246) z dnia 11.12.1948, s. 3

Źródła ikonograficzne: https://polona.pl/

1) https://polona.pl/item/afisz-inc-ostatnie-dni-pepina-wkrotce-teatr-osa-przenosi-sie-do-sali,MTAxNTA4NDEz/0/#info:metadata

2) https://polona.pl/item/zaproszenie-inc-dyrekcja-teatru-osa-ma-zaszczyt-prosic-ob-o-przybycie,NTk3NzYyNDk/0/#info:metadata

3) https://polona.pl/item/program-inc-porwanie-sabinek-komedia-muzyczna-k-szentana,NTg0MDc3MTA/

 

    Warto przeczytać

  • „Porwanie Sabinek” z Józefem Węgrzynem w Teatrze „Osa”